کتابدار کیست؟

       می گویند وقتی دندان درد داری باید به دندانپزشک مراجعه کنی . می گویند برای علاج هر نوع درد٬ باید به متخصصش مشاوره و مراجعه کرد و همچنین برای آموزش و تربیت کودکان باید از معلم یاری گرفت. خلاصه اینکه برای هر کاری باید از متخصص آن کمک و یاری گرفت اما در اینجا یک سئوال پیش می آید و آن اینکه برای برای مشورت در زمینه انتخاب یک کتاب خوب٬(مجموعه سازی) اداره یک مجموعه کتاب(کتابخانه)٬ تنظیم کتابها(طبقه بندی) و غیره به سراغ چه کسی باید رفت؟

لینک به هزاره اطلاع رسانی

ادامه مطلب

نوشته شده در چهارشنبه بیست و یکم آذر 1386ساعت 19:40 توسط انیس میری| |

الماس سیاه ؛  کتابخانۀ رویال کپنهاک دانمارک، کتابخانه ای برای قرن ۲۱ام

کتابخانۀ رویال در میان نشانه های معمارانه ای در کنار اسکلۀ ( آب ) " کوپنهاگ _ Copenhagen " خودنمایی می کند.

لینک

 

ادامه مطلب

نوشته شده در چهارشنبه بیست و یکم آذر 1386ساعت 18:45 توسط انیس میری| |

آن روزها خواستم وننوشتم نوشتم و منتشر نشد منتشر شد ونخواندند اما امروز میخواهم بنویسم تابخوانند.باحضور در دژنبشت میخواهم نوشتن راتجربه کنم وسکوتی را که سالهاست بر کتابخانه وکتابداران مستولی شده است فریاد کنم می خواهم بنویسم کتابداران در هفته کتاب هم تقدیر نمی شوند ودر روز کتاب هم کسی از مشکلات کتابداران حرفی نمی زند اصلا کسی نمی خواهد بداند چرا کتابداران حتی عنوان کتابداری را هم قبول ندارند؟وسالهاست که می نویسند این عنوان را تغییر دهید وچرا کتابخانه ها مملو از حکتابخوانهایی است که کتاب نمی خوانند جزوه میخوانند وتست میزنند؟مدارس غیر انتفاعی جیب مردم را خالی میکنند اما کتابخانه ها باید جایزه بدهند تا کسی کتاب بخواند .مینویسندوزرا ومسوولین مدیون آموزش و پرورش اند ونمی نویسند دانشمندان وامدار کتابخانه اند اصلا مدرسه بدون کتابخانه دانشگاه بدون کتابخانه جامعه بدون کتابخانه جامعهای بیسواد وفاقد تفکر انتزاعی است هر چند رکورددار مدارک تحصیلی دانشگاهی باشیم

نوشته شده در سه شنبه بیستم آذر 1386ساعت 17:33 توسط انیس میری| |

آن روزها خواستم وننوشتم نوشتم و منتشر نشد منتشر شد ونخواندند اما امروز میخواهم بنویسم تابخوانند.باحضور در دژنبشت میخواهم نوشتن راتجربه کنم وسکوتی را که سالهاست بر کتابخانه وکتابداران مستولی شده است فریاد کنم می خواهم بنویسم کتابداران در هفته کتاب هم تقدیر نمی شوند ودر روز کتاب هم کسی از مشکلات کتابداران حرفی نمی زند اصلا کسی نمی خواهد بداند چرا کتابداران حتی عنوان کتابداری را هم قبول ندارند؟وسالهاست که می نویسند این عنوان را تغییر دهید وچرا کتابخانه ها مملو از حکتابخوانهایی است که کتاب نمی خوانند جزوه میخوانند وتست میزنند؟مدارس غیر انتفاعی جیب مردم را خالی میکنند اما کتابخانه ها باید جایزه بدهند تا کسی کتاب بخواند .مینویسندوزرا ومسوولین مدیون آموزش و پرورش اند ونمی نویسند دانشمندان وامدار کتابخانه اند اصلا مدرسه بدون کتابخانه دانشگاه بدون کتابخانه جامعه بدون کتابخانه جامعهای بیسواد وفاقد تفکر انتزاعی است هر چند رکورددار مدارک تحصیلی دانشگاهی باشیم

نوشته شده در سه شنبه بیستم آذر 1386ساعت 17:32 توسط انیس میری| |

شماره سوم دوره پنجم تاريخ انتشار اين مقاله: 20 اسفند 1384

قالب PDF بازگشت مجله الكترونيكي صفحه اصلي

مفاهيم كليدي معماري كتابخانه ديجيتالي[1]

نويسنده : ويليام واي آرمز[2]
مجله دي ليب[3] جولاي 1995
مترجم: اكرم عيني

مقدمه
معماري براي كتابخانه هاي ديجيتال در گزارشهاي پروژه فني علوم كامپيوتر (‌سي اس – تي آر[4]) كه به مدت دو سال با پشتيباني مالي آژانس پژوهشهاي تحقيقات پيشرفته وزارت دفاع امريكا (آرپا[5])انجام شد ،‌ ارائه گرديد .اين معماري يك چارچوب كلي براي كتابخانه ديجيتالي است كه در آن اشياء ديجيتالي بسيار زيادي مركب از همه نوع مواد و منابع بر روي شبكه هاي كامپيوتري ملي قابل دسترس است .اين اشياء ديجيتالي در گزارش رابرت كان[6] و رابرت ويلنسكي[7] تعريف شده اند.(1)
معماري كتابخانه هاي ديجيتال حاصل بحث هاي بيشمار و سودمندي بوده است كه از نتايج اين بحت ها هشت اصل كلي استخراج شده است و در اين مقاله راجع به هركدام توضيحاتي ارانه مي شود. اين اصول از مسائل كليدي تبديل كتابخانه هاي ديجيتالي واقعي به خدمات شبكه اي است كه امروزه مطرح مي باشد. مقاله كان / ويلنسكي[8] نيز داراي چارچوبي جامع و وسيع براي رفع اين مشكلات است .

اصول كلي
1. چار چوب فني معماري درون يك چارچوب فني و حقوقي است
نظام هاي اطلاعاتي جوامع حرفه اي با تمركز خاصي كه روي نياز هاي خودشان داشته اند، ايجاد گرديده اند. تاكيد اين سيستم ها دسترس پذير بودن اطلاعات و رايگان بودن آن ، براي همكاران و عموم بوده است. اما در آينده كتابخانه هاي ديجيتالي درون يك چارچوب حقوقي –اجتماعي و اقتصادي بزرگتري قرار مي گيرند.
براي مثال در كتابخانه ديجيتالي، آثار موسيقي به صورت زنده با حضور آهنگساز ، سراينده و تنظيم كننده اجراء مي شود. در آنجا شهرت هنري اين افراد به نوع كارشان بستگي دارد نه اينكه چگونه اين كار ذخيره يا انتقال داده مي شود و شايد مانند استوديو هاي ضبط موسيقي يا سالن هاي كنسرت براي استفاده از آنها بايد وجه پرداخت كرد و اگر هدف كتابخانه حمايت از علائق كاربران باشد، اين كار فقط به عنوان بخشي از فعاليتهاي كتابخانه ديجيتالي به شمار مي آيد.
وظيفه نظامهاي حقوقي ، رمز گذاري كردن اين چارچوب اجتماعي و اقتصادي به سرعت در حال تغيير است. حوزه هاي حقوقي مرتبط شامل حق تكثير ، حق اجراء و ديگر حقوق مالكيت معنوي[9] ، حق افترا ، حقوق ارتباطات حريم خصوصي و حقوق بين الملل است..
معماري كان / ويلنسكي نمي تواند قانون بنويسد، اما مي تواند يك طرح فني را فراهم كند كه با ساختار حقوقي مطابق است. در اين معماري به خالق اثر و دارنده مالكيت فكري احترام گذاشته مي شود و حق اثر مي تواند تا يكصد سال و بيشتر دوام داشته باشد.در اين معماري هر اثر ديجيتالي به طور جداگانه با حقوق مالكيت جداگانه شناسايي مي شود.
جامعه انتظار دارد خالق اثر مسئول و پاسخگو ي توليد محتوايش باشد. اما كساني كه درباره اين محتوا تصميم گيري مي كنند هم بايد رفتار مسوؤلانه داشته باشند. كتابخانه ديجيتالي پيشرفت نمي كند مگر اينكه براي محتوا مسئوليت حقوقي داشته باشد بخصوص روي بخشهايي كه تنها وظيفه آنها ذخيره و انتقال اين اطلاعات است . بنابراين در معماري كتابخانه ديجيتالي بايد بين حوز ه هاي مسئوليت و حقوقي، با بخش هاي مختلف ديگر مرز مشخصي قائل شد.

2. براي درك بهتر مفاهيم مربوط به كتابخانه ديجيتالي بايد با واژگان خاص آن آشنا شد
محققان ثابت كرده اند واژگان خاص ،مانعي براي توصيف كتابخانه ديجيتالي است. برخي لغات در حوزه فني يا حقوقي، حرفه اي و اجتماعي آنقدر معناي ضمني متفاوت دارند كه اين مانعي براي بحث بين افراد با پيش زمينه ها و دانش هاي مختلف مي شود. حتي برخي لغات ساده در بين افراد مختلف معناي متفاوتي دارند . مثلا لغت نسخه برداري[10]و نشر[11] براي متخصصان كامپيوتر ، ناشران و حقوقدانان معناي متفاوتي دارد. كاربرد لغات معمول انگليسي با كاربرد حرفه اي و تخصصي اين لغات متفاوت است .انواع زبان انگليسي كه در سراسر دنيا استفاده مي شود نيز با توجه به تفاوتهاي فرهنگي از بي ثباتي و دگرگوني معنا در بين ملل ديگر حكايت دارد.
لغات خاص و تخصصي كه باعث كج فهمي در بحث دقيق و جامع كتابخانه هاي ديجيتالي مي شوند بايد پالايش شوند. از جمله لغاتي كه فهرست شده اند" نسخه برداري"" نشر" "سند[12]" و "كار[13]" است. لعات ديگر، مثل " محتوا[14]" بايد با احتياط به كار برده شود و اگر استفاده مي شوند معناي دقيق آنها به صراحت و واضح بيان گردند.
طبق معماري كان / ويلنسكي، هر مقوله[15] اطلاعاتي در كتابخانه ديجيتالي، شي ديجيتالي[16] ناميده مي شوند كه در يك مخزن[17] نگهداري مي شوند و با دستگيره واره[18] شناسايي مي شوند. اطلاعاتي كه در شي ء ديجيتالي ذخيره مي شوند،" محتوا" ناميده مي شود كه به دو جز ء" داده" و اطلاعاتي در باره داده تقسيم مي شود و با عنوان مشخصه[19] يا فرا داده[20] شناخته مي شود .

3. پي ريزي چنين ساختار و معماري بايد بدون در نظر گرفتن محتويات و مطالب قابل ذخيره در كتابخانه هاي سنتي باشند و مقوله ها و منابع و محتوا ي كتابخانه سنتي از اين معماري جدا شوند.
در يك كتابخانه سنتي كتاب ذخيره مي شود در كتابخانه ديجيتالي هم كتاب ذخيره مي شود. اما اغلب هر نوع اطلاعاتي از جمله متن ، تصوير ، آثار موسيقي برنامه هاي كامپيوتري ، بانك اطلاعاتي، مدلها ، طراحي ها ، برنامه هاي ويديويي و آثار تركيبي همراه با انواع بسيار اطلاعات ديگر مي تواند به شكل ديجيتالي ارائه شود.
در معماري كان / ويلنسكي ، ويژگيهايي و خصوصيات به كاربرده شده براي همه نوع مواد مشخص مي شود. براي مثال هر شيء بايد يك نام يا شناسه[21] داشته باشد؛اقداماتي كه براي اضافه كردن شي ء يا حدف آن به كار برده مي شود بايد براي همه مواد يكسان باشد و يك روش امنيتي خاص براي آن به كار گرفته شود.
اين معماري و چنين مشخصه هايي اساس و بنيان توسعه كتابخانه ديجيتالي است و براي انواع اطلاعات مناسب است. عموما در توسعه تمام فرمتها ي خاص ، پروتكل ها ، مديريت حقوقي كه براي تمام مواد مناسب است در نظر گرفته مي شود. مثلا توسعه كتابخانه ديجيتالي فيلم متفاوت از كتابخانه ديجيتالي بازيهاي ويديويي است يا براي متن معمولا مشخصه هاي كتابشناسي از جمله نام نويسنده ، عنوان ذكر مي شود در حاليكه اين مشخصه ها ارتباط كمتري با برنامه هاي كامپيوتري دارند و پروتكلي كه براي تعامل با يك پايگاه اطلاعاتي طراحي شده، احتمالا براي پردازش طرحهاي گرافيكي سودمند نخواهد بود.
جدا كردن عملكرد كلي كتابخانه از آن مشخصه هايي كه به نوع محتوا داده مي شود، مزاياي ديگري دارد. بازارهاي متفاوتي ايجاد مي شود و ذخيره، توزيع و تحويل محتواي شيء ديجيتالي از فعاليتهايي مثل توليد و مديريت محتواي علمي نيز جدا مي شود.

ادامه مطلب

نوشته شده در سه شنبه بیستم آذر 1386ساعت 16:44 توسط انیس میری| |

 

مفاهيم كليدي معماري كتابخانه ديجيتالي[1]

 مقدمه
 معماري براي كتابخانه هاي ديجيتال در  گزارشهاي پروژه فني علوم كامپيوتر (‌سي اس – تي آر[4])  كه به مدت دو سال با پشتيباني مالي آژانس پژوهشهاي تحقيقات پيشرفته وزارت دفاع امريكا (آرپا[5])انجام شد  ،‌ ارائه گرديد .اين معماري يك چارچوب كلي براي كتابخانه ديجيتالي است كه در آن اشياء ديجيتالي بسيار زيادي مركب  از همه نوع مواد و منابع بر روي شبكه هاي كامپيوتري ملي قابل دسترس است .اين اشياء ديجيتالي در گزارش رابرت كان[6] و رابرت  ويلنسكي[7] تعريف شده اند.(1)
معماري كتابخانه هاي ديجيتال حاصل بحث هاي بيشمار و سودمندي بوده است كه  از نتايج اين بحت ها هشت اصل كلي استخراج شده است و در اين مقاله راجع به هركدام توضيحاتي ارانه   مي شود. اين اصول از مسائل كليدي تبديل كتابخانه هاي ديجيتالي واقعي به خدمات شبكه اي است كه امروزه مطرح مي باشد. مقاله كان / ويلنسكي[8]   نيز داراي چارچوبي جامع و وسيع براي رفع اين مشكلات است .
 
 اصول كلي
1.  چار چوب فني معماري درون يك چارچوب فني و حقوقي است
نظام هاي اطلاعاتي جوامع حرفه اي با  تمركز خاصي  كه روي نياز هاي خودشان داشته اند، ايجاد گرديده اند. تاكيد اين سيستم ها دسترس پذير بودن اطلاعات و رايگان بودن آن ، براي همكاران و عموم بوده است. اما  در آينده كتابخانه هاي ديجيتالي درون يك چارچوب حقوقي    –اجتماعي و اقتصادي بزرگتري قرار  مي گيرند.
براي مثال در كتابخانه ديجيتالي، آثار موسيقي به صورت زنده با حضور آهنگساز ، سراينده و تنظيم كننده اجراء مي شود. در آنجا شهرت هنري اين افراد به نوع كارشان بستگي دارد نه اينكه چگونه اين كار ذخيره يا انتقال داده مي شود و شايد مانند استوديو هاي ضبط موسيقي يا سالن هاي كنسرت براي استفاده از آنها بايد وجه پرداخت كرد و اگر هدف كتابخانه حمايت از علائق كاربران باشد، اين كار فقط به عنوان بخشي از فعاليتهاي كتابخانه ديجيتالي به شمار مي آيد.
وظيفه نظامهاي حقوقي ، رمز گذاري كردن اين چارچوب اجتماعي و اقتصادي به سرعت در حال تغيير است. حوزه هاي حقوقي مرتبط شامل حق تكثير ، حق اجراء و ديگر حقوق مالكيت معنوي[9] ، حق افترا ، حقوق ارتباطات حريم خصوصي و حقوق بين الملل است..
 معماري  كان / ويلنسكي نمي تواند قانون بنويسد، اما مي تواند يك طرح فني را فراهم كند كه با ساختار حقوقي مطابق است. در اين معماري به خالق اثر و دارنده مالكيت فكري احترام گذاشته  مي شود و حق اثر مي تواند تا يكصد سال و بيشتر دوام داشته باشد.در اين معماري  هر اثر ديجيتالي به طور جداگانه با حقوق مالكيت جداگانه شناسايي مي شود.
جامعه انتظار دارد خالق اثر مسئول و پاسخگو ي توليد محتوايش باشد. اما  كساني كه درباره اين محتوا تصميم گيري مي كنند هم بايد رفتار مسوؤلانه داشته باشند. كتابخانه ديجيتالي پيشرفت نمي كند مگر اينكه براي محتوا مسئوليت حقوقي داشته باشد بخصوص روي بخشهايي كه تنها وظيفه آنها ذخيره و انتقال اين اطلاعات است . بنابراين در معماري كتابخانه ديجيتالي بايد بين حوز ه هاي مسئوليت و حقوقي،  با بخش هاي مختلف ديگر مرز مشخصي قائل شد.
  
 2. براي درك بهتر مفاهيم مربوط به كتابخانه ديجيتالي بايد با واژگان خاص آن آشنا شد
محققان ثابت كرده اند واژگان خاص ،مانعي براي توصيف كتابخانه ديجيتالي است. برخي لغات در حوزه فني يا حقوقي، حرفه اي و اجتماعي آنقدر معناي ضمني متفاوت دارند كه اين  مانعي براي بحث بين افراد با پيش زمينه ها و دانش هاي مختلف مي شود. حتي برخي لغات ساده در بين افراد مختلف معناي متفاوتي دارند . مثلا لغت  نسخه برداري[10]و نشر[11] براي متخصصان كامپيوتر ، ناشران و حقوقدانان معناي متفاوتي دارد. كاربرد لغات معمول انگليسي با كاربرد حرفه اي و تخصصي اين لغات متفاوت است .انواع زبان انگليسي كه در سراسر دنيا استفاده مي شود نيز با توجه به تفاوتهاي فرهنگي از بي ثباتي و دگرگوني معنا در بين ملل ديگر حكايت دارد.
لغات خاص و تخصصي كه باعث كج فهمي در بحث دقيق و جامع كتابخانه هاي ديجيتالي       مي شوند بايد پالايش  شوند. از جمله لغاتي كه فهرست شده اند" نسخه برداري"" نشر" "سند[12]" و "كار[13]" است. لعات ديگر، مثل " محتوا[14]"  بايد با احتياط به كار برده شود و اگر  استفاده مي شوند معناي دقيق آنها به صراحت و واضح بيان گردند.
  طبق معماري كان / ويلنسكي، هر مقوله[15] اطلاعاتي  در كتابخانه ديجيتالي، شي ديجيتالي[16]  ناميده مي شوند كه در يك مخزن[17] نگهداري مي شوند و با  دستگيره واره[18] شناسايي مي شوند. اطلاعاتي كه در شي ء ديجيتالي ذخيره مي شوند،" محتوا" ناميده مي شود كه به دو جز ء" داده"  و اطلاعاتي در باره داده تقسيم مي شود  و با عنوان مشخصه[19]  يا فرا داده[20] شناخته مي شود .
 
3. پي ريزي چنين ساختار و معماري بايد بدون در نظر گرفتن محتويات و مطالب قابل ذخيره در كتابخانه هاي سنتي باشند و مقوله ها و منابع و محتوا ي كتابخانه سنتي از اين معماري جدا شوند.
در يك كتابخانه سنتي كتاب ذخيره مي شود در كتابخانه ديجيتالي هم  كتاب ذخيره مي شود. اما  اغلب هر نوع اطلاعاتي از جمله متن ، تصوير ، آثار موسيقي برنامه هاي كامپيوتري ، بانك اطلاعاتي، مدلها ، طراحي ها ، برنامه هاي ويديويي و آثار تركيبي همراه با انواع بسيار اطلاعات ديگر مي تواند به شكل ديجيتالي ارائه شود.
در معماري كان / ويلنسكي ، ويژگيهايي و خصوصيات به كاربرده شده براي همه نوع مواد مشخص مي شود. براي مثال هر شيء بايد يك نام يا شناسه[21]  داشته باشد؛اقداماتي كه براي اضافه كردن شي ء يا حدف آن به كار برده مي شود بايد  براي همه مواد يكسان باشد و يك روش امنيتي خاص براي آن به كار گرفته شود.
اين معماري و چنين مشخصه هايي اساس و بنيان  توسعه كتابخانه ديجيتالي است و براي  انواع اطلاعات مناسب است. عموما در توسعه تمام  فرمتها ي خاص ، پروتكل ها ، مديريت حقوقي كه براي تمام مواد مناسب است در نظر گرفته مي شود. مثلا توسعه كتابخانه ديجيتالي فيلم متفاوت از كتابخانه ديجيتالي بازيهاي ويديويي است يا  براي متن معمولا مشخصه هاي كتابشناسي  از جمله نام نويسنده ، عنوان ذكر مي شود در حاليكه  اين مشخصه ها ارتباط كمتري با  برنامه هاي كامپيوتري دارند و پروتكلي كه براي تعامل با يك پايگاه اطلاعاتي طراحي شده، احتمالا  براي پردازش طرحهاي گرافيكي سودمند نخواهد بود.
جدا كردن عملكرد كلي كتابخانه از آن مشخصه هايي كه به  نوع محتوا داده مي شود، مزاياي ديگري دارد. بازارهاي متفاوتي ايجاد مي شود و ذخيره، توزيع و تحويل محتواي شيء ديجيتالي از فعاليتهايي مثل توليد و مديريت محتواي علمي نيز جدا مي شود.
 
4.  از اجزاء ساختار اصلي كتابخانه نام و شناسه است
پايه و ستون اصلي ايجاد كتابخانه ديجيتالي نام و شناسه است . براي شناسايي اشياء ديجيتالي بايد به آنها نام بدهيم تا مالكيت فكري را در شيء ديجيتالي ثبت كرده وبتوانيم تغيير مالك اثر را در جايي ضبط كنيم .اين نامها براي استناد، بازيابي اطلاعات مورد نياز است و براي پيوند بين دو شيء ‌به كار برده مي شود.
اين نامها بايد منحصر به فرد و واحد[22] باشند.اين كار نياز مند يك سيستم مديريتي است تا تصميم بگيرند چه كسي مي تواند اين نامها را تعيين كند و اشيايي كه شناسايي شده اند را بتواند تغيير دهد. نامها بايد براي يك دوره زماني دراز مدت معتبر باشند، البته بايد استفاده از شناسه اي كه به محل خاص سند مربوط است مثلا" نام كامپيوتر" از اين نام جدا شود. نام ها بايد پايايي[23]  داشته باشند حتي اگر در وقت استفاده از آن شيء، سازمان به وجود آورنده آن ، ديگروجود خارجي نداشته باشد. بايد يك نظام كامپيوتري وجود داشته باشد تا مشكل نام دهي را به سرعت حل كند به اين ترتيب كه فضاو مكاني براي شيء كه با نام در آن ذخيره شده، فراهم كند.
شركت ملي ابتكارات پژوهشي[24] براي اين كار نظام دستگيره واره [25] را اجرا كرده است (هر نشانه اي كه برنامه مي تواند از آن براي مشخص كردن و دستيابي به شي ديگر استفاده كند) تا اين نياز ها را بر آورده كند. "دستگيره واره" يك رشته[26] واحد است كه براي شناسايي اشياء ديجيتالي استفاده         مي شود . دستگيره واره  مستقل از مكان و محلي كه شي ء ديجيتالي در آنجا ذخيره مي شود و   مي تواند تا مدتهاي بسيار طولاني معتبر باقي بماند. يك دستگيره واره سرويس دهنده[27] جهاني   مي تواند منبعي قطعي براي مقاصد آرشيوي و حقوقي باشد اما  همراه آن بايد يك ذخيره نهاني سرويس دهنده[28] باشد تا كيفيت و تفكيك پذيري[29] سريعي داشته باشد.
يك سيستم كامپيوتري كنترل مي كند كه  آيا نامها ي جديد واقعا واحد هستند و با رابط گرافيكي استانداردي پشتيباني مي شود( مثل موزائيك[30]). براي كنترل محلي بيشتر هم يك دستگيره واره سرويس دهنده  محلي  اضافه مي شود.

  شكل 1- سيستم دستگيره واره شركت ملي ابتكارات پژوهشي[31]
 

نوشته شده در شنبه هفدهم آذر 1386ساعت 18:50 توسط انیس میری| |