رييس سازمان اسناد و كتابخانه ملي:
مشكل فارغ‌التحصيلان رشته كتابداري اشغال فرصت‌هاي شغلي آنان است

علي‌اكبر اشعري رييس سازمان اسناد و كتابخانه ملي نيز در حاشيه نخستين گردهمايي سراسري مديران و مسوولان روابط‌عمومي سازمان‌ها و شركت‌هاي تابعه وزارت رفاه و تأمين اجتماعي ، در گفتگو با خبرنگار بازاركار به تشريح وضعيت جذب نيرو در اين سازمان و مشكلات فارغ‌التحصيلان رشته كتابداري پرداخت.
وي در مورد استخدام كتابداران رسمي گفت: اين بحث توسط هيات امناي نهاد كتابخانه‌هاي عمومي كشور پيگيري مي‌شود. آنگونه كه من اطلاع دارم مجوز استخدام حدود 500 نفر را در سال جاري گرفته‌اند.
اشعري افزود: سال گذشته براي ساماندهي كتابداران رسمي مقرر شد اين افراد در كتابخانه‌هاي عمومي جايگزين نيروهاي رسمي وزارت ارشاد شوند و آزمون استخدامي نيز براي همين منظور در نظر گرفته شد كه قرار بود بر اساس آن كتابداران رسمي به استخدام نهاد كتابخانه‌هاي عمومي كشور درآيند اما متاسفانه اين آزمون تاكنون به دلايل مختلف از جمله نبود منابع مالي به تعويق افتاده است.
رييس سازمان اسناد و كتابخانه ملي سپس به  وضعيت جذب نيرو در سازمان متبوع خود اشاره كرد و گفت: مجوز استخدام 30 نفر را در اين سازمان گرفته‌ايم كه طي امسال يا اوايل سال آينده جذب خواهند شد. جذب اين نيروها از طريق فراخوان در جرايد انجام خواهد شد.
وي افزود: نيازهاي استخدامي سازمان بيشتر در حوزه‌ه‌اي كتابداري، اسناد و انفورماتيك است .
 اشعري به ارتباط اين سازمان با فارغ‌التحصيلان رشته كتابداري اشاره كرد و گفت: همكاري ما با فارغ‌التحصيلان به دو صورت است. يكي از طريق فراخوان و استخدام‌هاي رسمي و يكي از طريق كارهاي پروژه‌اي.
وي افزود: در استخدام‌هاي رسمي با هماهنگي مراجع ذي‌ربط اقدام مي‌كنيم. اما ممكن است در سال چند كار موقت و كوتاه مدت داشته باشيم كه به صورت پروژه‌اي از فارغ‌التحصيلان مرتبط دعوت به همكاري ‌كنيم.
رييس سازمان اسناد و كتابخانه ملي سپس به تشريح علت بيكاري فارغ‌التحصيلان رشته كتابداري پرداخت و گفت: بازاركار اين افراد خيلي بد نيست، اما مشكل اينجاست كه در مشاغل تخصصي مربوط به اين افراد از فارغ‌التحصيلان رشته‌هاي ديگر استفاده شده است.
وي افزود: زماني تعداد فارغ‌التحصيلان اين رشته جوابگوي نياز بازار نبود، به همين دليل براي جبران از فارغ‌التحصيلان رشته‌هاي ديگر استفاده شد. اما اكنون كه دانشگاه‌هاي بسياري اقدام به تربيت اين افراد نموده‌اند بايد براي اشتغال در شغل كتابداري منحصراً از فارغ‌التحصيلان اين رشته استفاده شود. زيرا اين افراد دانش اين كار را دارند و با شغل تناسب بيشتري دارند.
اشعري ادامه داد: در حال حاضر حدود 1700 كتابخانه دولتي و به همين تعداد كتابخانه شهرداري و همچنين تعداد زيادي كتابخانه در مراكز علمي و دانشگاهي وجود دارد. در كنار اين با مطرح شدن بحث گسترش كتابخانه‌هاي مدارس، به نظر مي‌رسد فارغ‌التحصيلان اين رشته تكافوي نياز جامعه را نكند و نياز به استفاده از فارغ‌التحصيلان ديگر وجود دارد .
اشعري در پايان تصريح كرد: به نظر من بايد در رديف‌هاي شغلي مختلف تنها از فارغ‌التحصيلان مرتبط با آن استفاده شود. در كتابداري هم بايد به اين صورت باشد و تنها از فارغ‌التحصيلان رشته كتابداري استفاده شود.

برگرفته از سایت www.bazarekar.ir  در تاریخ 21/9/1386

 بسمه تعالي

معرفی اجمالی کتابخانه مسجد بزرگ امام رضا (ع)

مقدمه :

 كتابخانه مسجد بزرگ امام رضا (ع)يكي از شعب وابسته به سازمان كتابخانه ها موزه و مركز اسناد اسناد آستان قدس رضوي در سال 1377با درخواست و پيگيريهاي ساكنين شهرك بوعلي و هيات امناي مسجد بزرگ امام رضا(ع)ومساعدت مسولان آستان قدس رضوي افتتاح گرديد ه است.

 اين كتابخانه در طبقه فوقاني مسجد بزرگ امام رضا(ع) واقع است .

   ساختمان اين كتابخانه توسط باني محترم  مسجد بزرگ امام رضا وقف كتابخانه وامور فرهنگي گرديده است . باني اين مسجد حاج محمدالوزان تبعه كشورهمسايه كويت مي باشد كه توسط ايشان علاوه بر اين مسجد مساجد متعدد ديگري نيز در استان خراسان وساير استانهاي كشور بنا و و به مرحله بهره برداري رسيده است.

 معرفي بخشهاي مختلف كتابخانه :

  اين كتابخانه داراي يك سالن مشتر ك جهت استفاده آقايان و بانوان مي باشد كه در دوشيف جداگانه ارائه خدمات مينمايد ضمنا درهمان سالن بخشهاي جداگانه اي جهت استفاده از منابع مرجع ونشريات اختصاص يافته كه هركدام خدمات خاص خود را ارائه مي نمايند. نيز يك سالن مرتبط با سالن اصلي كه تابلو اعلانات و بريده جرايد كتابخانه در آن قرار دارند.

 منابع وامكانات :

  اين كتابخانه هم اكنون با دارابودن 14716جلد كتاب به زبان فارسي در موضوعات متنوع دهگانه ديوئي و22 عنوان نشريه در موضوعات مختلف اجتماعي ،فرهنگي ورزشي و...در خدمت مراجعين محترم مي باشد.

عضويت:

 متقاضيان عضويت دراين كتابخانه باارائه حداقل مدارك( كپي شناسنامه يك برگ،2قطعه عكس ومعرف)ازواحدامانت اين كتابخانه نيزاستفاده مي نمايند و شرايط امانت كتاب دراين كتابخانه  همچون ساير كتابخانه هاي وابسته به سازمان براساس آخرين مصوبات كميته محترم امانت مواد سازمان ميباشد متقاضيان درهرنوبت2 نسخه كتاب به مدت 2هفته به امانت گرفته ومجددا درصورت نيازبه مدت يك نوبت ديگر به صورت تلفني تمديد مي نمايند.

 ضمنا پس از اتمام مدت اعتبار كارت عضويت عضومي تواند با پرداخت حق عضويت ساليانه مجددا كارت عضويت خود رابه مدت يك سال ديگر تمديد نمايد. مراجعين از ساير كتابخانه هاي وابسته به سازمان نيز با ارائه كارت عضويت معتبر از خدمات امانت اين كتابخانه استفاده مي نمايند .اين كتابخانه هم اكنون داراي 4500نفر عضو ميباشد .

ساعات كار وساير خدمات جنبي  :

 ساعت كار اين كتابخانه 30/7الي 13 ويژه استفاده بانوان و30/13 الي 30/19 ويژه استفاده آقايان مي باشد.

 اين كتابخانه داراي تابلو بريده جرايد نيزمي باشد كه روزانه مطالب تهيه ودر معرض استفاده عموم مراجعين قرارمي گيرد.مطالب تهيه شده شامل مسائل متنوع اجتماعي ، فكاهي ، ورزشي و....نيز آگهي هاي استخدام مي باشد كه با استقبال قابل توجه مراجعين مواجه شده است.

 اعضاي كتابخانه با ارائه كارت عضويت ازبانك سي دي كتابخانه نيز استفاد ه مي نمايند، نيز آخرين منابع خريداري شده جهت اطلاع اعضاي كتابخانه وبهره برداري هرچه بيشتر از آن  درقفسه تازه هاي كتاب نيز قرارمي گيرند. 

پرسنل و كاركنان:

 كاركنان اين كتابخانه  مجموعا 6 نفرميباشند كه شامل دو نفركارشناس كتابداري مرد و زن دو نفر مراقب مرد وزن ويك نفر نگهبان ويك نفر مامور خدماتي  كه در شيفت صبح وعصر مشغول ارائه خدمات  ميباشند. 

تهيه کننده : قنبري

كتابداركتابخانه مسجد بزرگ امام رضا(ع)

با توجه به بحث های زیادی که در حوزه کتابداری و اطلاع رسانی مطرح است و مباحثی که در خصوص تفاوت و یا تشابه کاری اطلاع رسانان و کتابداران وجود دارد ذکر این نکته مهم به نظر می رسد که تمام کتابداران ما را نمی توان اطلاع رسان قلمداد کرد چون کار آنها فقط کتاب رسانی است. کتابدارانی را می توان اطلاع رسان دانست که در عصر جدید و با استفاده از فناوری اطلاعاتی وشبکه های اطلاعاتی نه تنها کتاب رسانی می کنند کار اطلاع رسانی را نیز انجام می دهند. حال چرا اطلاع رسانی؟ و آیا کتاب رسانی نوعی اطلاع رسانی نیست؟

 اطلاع رسانی به قول دکتر عباس حری اصطلاحی جدید با مفهومی کهن است. یعنی اینکه غار نبشته نوعی اطلاع رسانی بوده و تا قبل از اینکه محملی جهت انتقال اطلاعات بوجود نیامده بود اطلاع رسانی انجام می شد ولی کتاب رسانی از وقتی پا به عرصه وجود گذاشت که محملهای اطلاعاتی بوجود آمدند و یا شکل اولیه کتابهای امروزی برای انتقال اطلاعات ایجاد شد.

کتابداران تا قرن نوزدهم  درگیر کتاب رسانی بودند تا اطلاع رسانی، چراکه منابع اطلاعاتی بسیار محدودی وجود داشت و گستردگی علوم نیز آنقدر زیاد نبود.

ولی در اواخر قرن نوزدهم همراه با تنوع منابع اطلاعاتی و گشترش شبکه های اطلاع رسانی، و افزایش انتشارات و پدیده انفجار اطلاعات، دسترسی به اطلاعات بجای دسترسی به منابع اطلاعاتی یا مالکیت از ارزش بیشتری برخوردار شد. دیگر مثل گذشته به منابع اطلاعاتی اهمیت داده نمی شد بلکه به مفاهیم و اطلاعات موجود در آن به هر شکلی(بصورت نمایه، چکیده، و ....) که قابل دسترس بود بیشتر توجه نشان داده می شد.

اینجا بود که بین کتابداران و متخصصین اطلاع رسانی تعامل بوجود آمد. در این دنیای جدید کتابداران باید کار اطلاع رسانی را در کنار کتاب رسانی انجام دهند. و اگر خود را با فناوری جدید نزدیک نکنند نمی توان آنها را اطلاع رسان قلمداد کرد.

باید به این نکته توجه کرد که فعالیت اطلاع رسانی در کتابخانه ها در گذشته نیز وجود داشت. مثل نمایه سازی و چکیده نویسی، خدمات آگهی رسانی جاری و خدمات گزینشی اطلاعات. این فعالیت ها همان دقت نظر به دسترسی سریع مراجعان کتابخانه به اطلاعات مورد نظر در محملهای اطلاعاتی است. پس این نکته نیز تائیدی بر فرمایشات دکتر حری است که گفته بودند اطلاع رسانی اصطلاحی است جدید ولی مفهومی کهن دارد.

پس کتابداران ما باید در عصر حاضر هم کتاب رسان خوب و هم اطلاع رسان موفقی باشند تا بتوانند همپای متخصصان اطلاع رسانی به ارائه خدمات در کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی بپردازند.

من شخصا با مطالعاتی که انجام دادم با تمام نقطه نظرات متفاوت و متناقض نویسنده های این حوزه معتقدم که همانطور که متخصصان اطلاع رسانی را نمی توان کتابدار قلمداد کرد، کتابداران را نیز نمی توان اطلاع رسان به معنای واقعی نامید.

در این جا نگاه نویسنده به اطلاع رسانی به عنوان یک رشته علمی مجزاست که متخصص اطلاع رسانی پرورش می دهد که مباحث کتابداری یکی از شاخه های این علم قلمداد می شود.

و ذکر این تفاوت مهم ضروری است که هیچوقت اطلاع رسان را نمی توان کتاب رسان تلقی کرد ولی کتابدار را می توان اطلاع رسان خطاب نمود.

برگرفته از وبلاگ  http://theorylib.blogfa.com .

رانگاناتان دانشمندي با فضيلت در امور كتابداري بود. وي قصد داشت روشهاي علمي را در زمينه هاي مختلف علم كتابداري به كار

 ببرد و  به اين منظور قواعدي كلي شامل قوانين‘ احكام و اصول تنظيم كرد و درباره كاربرد واژه هاي مزبور كنوانسيونهايي را برگزار

 كرد تا اصول  مزبور را در مفاهيم مختلف به شرح زير تثبيت كند.

            قانون. در مفهوم حوزه علمي وسيعي مانند علم كتابداري به كار مي رود.

            حكم و قاعده. در مفهوم اولين تقسيمات در يك حوزه علمي وسيع كاربرد دارد‘ مانند انتخاب كتاب‘ طبقه بندي و فهرست

            نويسي.

            اصل. در مفهوم تقسيمات ثانويه يا بعدي يك حوزه علمي وسيع به كار مي رود‘ مانند ترتيب شكلي و طبقه بندي و

            الفبايي كردن در فهرست نويسي.

 رانگاناتان پنج قانون معروف خود در زمينه علم كتابداري را در سال 1924 ابداع كرد. اين پنج قانون در سال 1928 در قالب بيانيه

 هايي شكل گرفت و به عبارت صحيحتر در اين سال شكل نهايي خود را به دست آورد.

 پنج قانون علم كتابداري رانگاناتان در سال 1931 منتشر شد. اين يك اثر كلاسيك است و پنج قانون علم كتابداري و مفاهيم آنها

 را به تفصيل شرح داده است. چكيده اين اثر عبارت از اين است كه كتابها براي استفاده هستند و استفاده كننده عامل اصلي است

 كه بايد در وقتش صرفه جويي شود. اين قوانين برخوردي علمي با علم كتابداري را فراهم آورده اند. روح اين قوانين در نوشته هاي

 رانگاناتان متجلي است. اين قوانين به عنوان پايه هاي علم كتابداري پذيرفته شده اند.

 پائولين ا. آترتون پنج قانون علم كتابداري را در كتابش تحت عنوان «كاربرد دانش» بدقت بررسي كرده است. به عقيده او «زماني كه

 نحوه فهرست نويسي كنوني را با ديدي انتقادي بررسي مي كنيم‘هر وقت كه طرز استفاده از كتابخانه هايمان را مورد ارزيابي قرار

 مي دهيم  و هنگامي كه چگونگي بهبود عملكرد خود و مديريت خدمات كتابخانه هايمان را مطالعه مي كنيم‘ اين قوانين به من (و

 به دانشجويانم)  رهنمودها و دلايل اساسي مورد نيازمان را ارائه مي كنند.

            اين پنج قانون عبارتند از:

1.       كتاب براي استفاده است؛

2.       هر خواننده اي كتابش؛

3.       هر كتابي خواننده اش؛

4.       صرفه جويي در وقت خواننده اش؛

5.       كتابخانه يك سازمان در حال رشد است.

تذكر اول: نتيجه قانون چهارم علم كتابداري «صرفه جويي در وقت كاركنان» است.

تذكر دوم: امروزه مفهوم واژه كتاب بايد در بعدي وسيعتر به معني «مدرك» به كار رود.

قوانين بنيادي

قوانين علم كتابداري قوانين بنيادين اين علم هستند. اين قوانين براي هر مسأله اي در زمينه هاي علم كتابداري‘ خدمات كتابداري و رويه هاي كتابداري قابل اجراست. اين قوانين در شكل نهايي خود شامل تمام رويه هاي كتابداري مربوط به گذشته‘ حال و آنهايي است كه احتمالاً در آينده به وجود مي آيند. از آنجا كه وضعيت مرزهاي دانش كتابداري بر اثر فشارهاي اجتماعي‘ اقتصادي‘ سياسي‘ تكنولوژيك و اخلاقي دائماً در حال تغيير است‘رويه هاي جديد نيز رشد و تكامل پيدا مي كنند. معلوم شده است كه اين قوانين هميشه در مورد رويه هاي جديد قابل اجراست.

تضاد بين احكام

احكام و قواعد فهرست نويسي‘ طبقه بندي و غيره همگي مفاهيم پنج قانون علم كتابداري هستند. احكام فهرست نويسي مخصوص شاخه فهرست نويسي است. به همان طريق‘ احكام طبقه بندي ويژه حوزه طبقه بندي است. هرگاه تضادي بين احكام فهرست نويسي پيش بيايد‘ بايد براي رفع آن به قوانين پنجگانه علم كتابداري رجوع كرد. بنابراين‘ پنج قانون مزبور به عنوان مرجع عالي عمل مي كنند. همين مسأله دقيقاً در مورد احكامي كه به بخشهاي ديگر علم كتابداري مربوط مي شود نيز صادق است (نظير طبقه بندي و انتخاب كتاب).

            اگر تضادي بين احكام فهرست نويسي و اصول بنيادين كلي (مانند قوانين شرح و تفسير‘ قانون متشابه و متقارن‘ قانون صرفه جويي و امساك‘ قانون تغييرات مكاني و قانون مبادلات و نفوذ متقابل فرهنگها) وجود داشته باشد‘ با كمك قوانين علم كتابداري مي توان به توافقي دست يافت. اين امر در مورد احكام مربوط به تقسيمات علم كتابداري نيز عيناً قابل اجراست.

مختاري معمار‘حسين؛ درآمدي بر كتابداري؛ شيراز: نشر قو‘ 1374

^{يكي از راهكارهاي اشتراك منابع اطلاعات «طرح امانت بين كتابخانه‌ها» مي‌باشد كه از طريق آن، متقاضيان يك كتابخانه مي‌توانند به شكل غير مستقيم به منابع اطلاعات ديگر كتابخانه‌ها دسترسي داشته باشند، بدين شكل كه يك كتابخانه مدارك مورد درخواستش را از كتابخانه ديگري درخواست مي‌كند.}

^{سابقه طرح امانت بين كتابخانه‌ها در ايران}

^{طرح امانت بين كتابخانه‌ها براي اولين بار در بيستم آذرماه 1348 با حضور جمعي از نمايندگان كتابخانه‌هاي كشور در قالب آيين‌نامه‌اي پيشنهاد شد و اجراي آن در همان سال توسط مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران (مركز هماهنگ كننده طرح امانت بين كتابخانه‌ها در ايران) آغاز گرديد اما وجود مشكلات و نقايصي از جمله كند بودن روند خدمات، نبود سيستم اطلاعاتي و عملياتي لازم، مشخص نبودن هزينه‌ها و روشهاي دريافت و پرداخت، خسارت ديدن يا گم شدن كتابها و نبود حمايتهاي مالي باعث اجراي نا‌موفق طرح شدند. بررسي مجدد اين آيين‌نامه در سال 1362 و ابلاغ استفاده از بهامهر (برگ بهادار يا تمبر) در پرداخت هزينه‌ها باعث بروز مشكلات ديگري از قبيل چگونگي خريد بهامهر و نقد كردن آن شد كه همكاري نكردن كتابخانه‌ها و متوقف شدن خدمات اين طرح در اكثر كتابخانه‌هاي عضو را به دنبال داشت.}

^{اجراي ناموفق طرح امانت بين كتابخانه‌ها در طي اين سالها، مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران را بر آن داشت تا با طراحي و اجراي مجدد سيستم خدمات امانت بين كتابخانه‌ها، فرايند اجراي آن را هموار سازد. بدين منظور در سال 1375 طرحي با عنوان «طراحي سيستم جديد امانت بين كتابخانه‌ها» و با هدف فراهم‌آوري ضروريات اجراي كارا و اثر بخش طرح امانت بين كتابخانه‌ها انجام شد كه دستاوردهاي دوره اول از اجراي آن عبارتند از :}

^{1) سيستم اطلاعاتي-عملياتي لازم براي اجراي طرح،}

^{2) فرايند لازم براي عضويت و تصفيه حساب،}

^{3) فرايند لازم براي فروش و نقد كردن بها مهر،
4) فرايند لازم براي جبران خسارت وارد آمده به كتابها يا گم شدن آنها،}

^{5) مشخص شدن وظايف كتابخانه‌هاي عضو طرح و مركز هماهنگ كننده،}

^{6) آيين‌نامه جامع و}

^{7) فراهم شدن بستر مناسب براي استفاده از فن‌آوري‌هاي رايانه‌اي در اجراي آينده طرح.}

^{طرح امين}

^{طرح جديد امانت بين كتابخانه‌ها با عنوان «طرح امين»  از نيمه دوم سال 1379 اجرا خواهد شد. اجراي طرح سالانه بوده و از ابتداي هر سال تحصيلي آغاز مي‌شود. عضويت در اين طرح سالانه بوده و پيش از آغاز هر دوره تمديد مي‌شود. با عضويت در اين طرح، كتابخانه‌ها   مي‌توانند منابع موجود در ديگر كتابخانه‌ها را امانت بگيرند يا از آنها تصوير تهيه نمايند. كتابخانه‌ها در ازاي خدماتي كه از ديگر كتابخانه‌ها دريافت مي‌دارند هزينه پرداخت مي‌كنند. بدين شكل علاوه بر اين كه كتابخانه درخواست‌كننده به نياز خود دست يافته است بخشي از انگيزه‌هاي لازم براي همكاري كتابخانه ارايه‌كننده خدمات نيز فراهم مي‌شود. پرداخت هزينه‌هاي خدمات از طريق بهامهر انجام مي‌شود. به منظور بالا بردن اطمينان از جايگزيني مدارك گم شده و خسارت ديده، كتابخانه‌ها وجه‌الضماني به صورت سپرده نزد مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران قرار مي‌دهند تا بدين شكل كتابخانه‌هاي امانت گيرنده مدارك، گم شدن يا خسارت ديدن مدارك از سوي خود را تضمين نمايند. از آنجايي كه اجراي طرح به همكاري كتابخانه‌ها نياز دارد براي جلوگيري از درگير شدن تمام كتابخانه‌ها در فرايندهاي مالي و اداري طرح، كتابخانه‌ها به يكي از دو نوع رابط و وابسته عضو طرح مي‌شوند.}  

^{چگونگي استفاده از خدمات طرح امين}

^{متقاضيان استفاده از خدمات طرح امين مي‌بايست به كتابخانه‌‌اي كه در آن عضو هستند مراجعه نموده و در صورت عضو بودن آن كتابخانه در طرح امين از طريق شخص رابط از خدمات اين طرح استفاده كنند.}

^{برای کسب اطلاعات بیشتر می توانید پس از مطالعه ادامه مطلب به سایت amin@irandoc.ac.ir  مراجعه فرمائید.}

اندکي پس از پيدايش خط، کتاب نيز پابه عرصه وجود گذاشت و از آن زمان به بعد کتاب و کتاب خواني يکي از مقولات روزمره انسان شد.

در گذشته درس خواندن و کتابخواني مختص به اقشار خاصي از جامعه بود و شامل افرادي از طبقه اشراف يا تعداد اندکي از کساني که در مدارس ديني و مکتب خانه‌‌ها درس خوانده بودند، مي شد.

امروزه با توجه به گسترش آموزش و پرورش وضعيت کتاب و کتاب خواني چندان تغييري نکرده و باز شاهد قهر مردم از کتاب خواني هستيم و هستند کساني که شايد تا به حال نام رشته‌هاي مرتبط با کتاب همچون کتابداري به گوششان نخورده است.

اگرنگاهي به تيتراژ کتاب‌هاي منتشر شده در ايران بيندازيم در خواهيم يافت که فاصله مردم ما با کتاب و کتابخواني چقدر زياد است.

در کشور ما علي رغم آن که کتاب سهم چنداني در سبد خريد مردم ندارد ولي دانشگاه‌ها همچنان در امر آموزش کتابداران فعال و کوشا هستند و هر ساله با تربيت دانشجويان کتابداري و اعزام آنان به کتابخانه‌ها بر اين اميدند که با ارائه سرويس‌هاي مناسب کتابداري اگر حتي علاقه کسي به کتاب و کتابخواني افزايش نيابد حداقل مانع از دست رفتن ساير اقشار کتاب خوان جامعه شوند. علم کتابداري و اطلاع رساني، دانشي است که به مطالعه و بررسي شيوه‌هاي گوناگون توليد دانش، گردآوري منابع اطلاعاتي (کتاب، نشريه، لوح‌فشرده، پايگاه اطلاعاتي، اينترنت، وب) سازماندهي، بازيابي و اشاعه اين منابع و محمل هاي اطلاعاتي مي‌‌پردازد . کتابداري سعي بر آن دارد تا با ارائه اين خدمات، در وقت خواننده يا کاربر صرفه جويي نمايد و به نوعي بر کيفيت کار اثر مثبت بگذارد.

در زمان‌هاي گذشته با توجه به وجود کتابخانه هاي بزرگ در مراکز تجمع جمعيت چون اسکندريه، مصر، ايران و عراق، کتابداري به عنوان يک شغل مهم مطرح بوده، ولي بعد از اختراع صنعت چاپ در کميت و کيفيت کار کتابداري تغييراتي محسوسي به وجود آمد و اين امر باعث اهميت بيشتر اين دانش در جوامع مترقي شد.

کتابخانه ملي ايران نيز با نام فعلي به طور رسمي در شهريور 1316 شمسي در خيابان سي تير گشايش يافت که پايه اصلي مجموعه آن کتاب‌هاي کتابخانه دارالفنون است.

کتابداري نوين در سال 1930 از اروپا به شرق راه يافت. رانگاناتان دانشمند هندي پس از مراجعت از انگلستان در صدد راه‌اندازي اين دانش نوين در هند برآمد. او بعدها يکي از پايه‌گذاران روش‌هاي نوين کتابداري در جهان شد. در ايران شادروان هوشنگ ابرامي را پدر کتابداري نوين ايران مي دانند، او در سال 1339ش. اولين کتابخانه تخصصي ايران را در بانک مرکزي راه اندازي کرده است.

در سال 1990ميلادي بود که با اختراع وب و ورود اين فن‌آوري‌هاي نوين اطلاعاتي به پهنه کتابخانه‌هاي جهان، اين دانش نيز دچار دگرگوني‌هاي گسترده‌اي شد و همزمان واژه اطلاع‌ رساني نيز به دانش کتابداري اضافه شد و از آن پس به عنوان علوم کتابداري و اطلاع رساني مطرح شد.

امروزه کتابداري در ايران زير شاخه‌هاي اطلاع شناسي و وب‌شناسي را هم در بر مي‌گيرد.

دانش کتابداري با توجه به روابط دو سويه که با ساير علوم دارد به خوبي مي‌تواند به عنوان راهنما و هدايتگر ساير علوم نقش برجسته‌اي را ايفا کند. کتابداران با توجه به آموزش‌هاي علمي و عملي که فرا مي‌گيرند، مي‌توانند نقش بسيار مؤثري را در ياري‌ رساندن به محققان و پژوهشگران داشته باشند.

اما با تمام پيشرفت‌‌هاي صورت گرفته، رشته کتابداري در ايران همچنان غريب است و جز علوم ناشناخته (که تعداد آنها در ايران کم نيست) به شمار مي‌رود.

مشکلات شغلي در استخدام کتابداران نيز مزيد علت بر غريب ماندن اين رشته در ايران شده است.

اکثر ادارات ، ارگان‌ها و شرکت‌هاي خصوصي و دولتي بزرگ نيز به دلايل گوناگون منجمله صرف جويي در بودجه خود، کارهاي تخصصي مربوط به کتابداران را به ساير حوزه‌هاي کاري سپرده‌اند و از جذب اين دانش‌آموختگان خودداري مي‌کنند و معتقدند که با توجه به پيشرفت‌ فن‌آوري اطلاعات در عصر حاضر وجود کتابداران چندان لزومي ندارد و مي‌توانند نيازهاي خود را با توجه به بانک‌هاي اطلاعاتي موجود در اينترنت مرتفع سازند. اين در حالي است که با پيشرفت محسوس بانک‌هاي اطلاعاتي در اينترنت، نقش کتابداران نيز جهش يافته و اين کتابداران هستند که حجم زيادي از اطلاعات و داده‌ها را با توجه به پيشرفت سريع علم با دسته‌بندي و آرشيو مناسب در اختيار عموم قرار مي‌دهند.

با اين اوصاف کتابداران ما در حال حاضر اکثراً يا به کارهاي غير مرتبط با رشته خود مشغولند و يا آن که با دستمزد کم در کتابخانه‌هاي فقير ايران مشغول به کار هستند؛ کتابداراني که مي‌توانند با آموخته هاي خود همراه با سايرين به سوي پيشرفت و آباداني مملکت گام بردارند.

طاهره قنبری

کتابدار کتابخانه مسجد بزرگ امام رضا ^(ع)

منبع: ايسکانيوز

شبكه اطلاع رساني كتاب رايانه با هدف پاسخ گويي به نيازهاي اطلاعاتي علاقمندان به كتاب هاي منتشر شده در ايران، درمراسم پانزدهمين سال انتخاب کتاب سال جمهوري اسلامي ايران در بهمن 1377توسط رياست محترم جمهور وقت جناب آقاي سيد محمد خاتمي افتتاج گرديد.اين شبكه شامل اطلاعات زير است:
- اطلاعات تمام كتاب هاي منتشر شده در ايران
- اطلاعات ناشران ايران
- نسخه الكترونيك ماه نامه كتاب شناسي،نقد و بررسي كتاب ماه
- نسخه الكترونيك هفته نامه كتاب هفته
- آخرين خبرهاي مربوط به انتشار كتاب در ايران

اهداف :

برخي از اهداف خانه كتاب به شرح زير است:
- كمك به اعتلای فرهنگ كشور از طريق ايجاد امكانات لازم در زمينه هاي اطلاع رساني و تسهيل در دسترسي عموم به اطلاعات و داده هاي كتاب شناختي و كتاب هاي نشر شده در كشور
-اطلاع رساني كتاب و فعاليت هاي مربوطه از طريق شبكه هاي اطلاع رساني در نقاط مختلف كشور به صورت نوشتاري،ديداري و رايانه اي
-برنامه ريزي و به دست آوردن برنامه هاي مناسب با هدف ارتقاي سطح علمي ، فرهنگي و فني دست اندركاران ،توليدكنندگان و پديدآورندگان كتاب از طريق برگزاري نشست ها و همايش هاي مختلف
- انتشار نشريه هاي تخصصي كتاب به منظور اطلاع رساني مكتوب آخرين كتاب هاي منتشر شده و درج آخرين رويدادهاي نشر در هر حوزه و فراهم آوردن فضايي براي نقد آثار
-انتشار نشريات و كتب مختلف مربوط به اطلاع رساني و نقد كتاب و ساير مسايل مربوط به موضوع چاپ و نشر كتاب

سازمان :

مؤسسه خانه كتاب يك مؤسسه غيرانتفاعي و غير دولتي مي باشد كه در حال حاضر بخش هاي زير در آن فعاليت مي كنند:
كتابداري و آرشيو ،اطلاع رساني ،شابك ،شبكه كتاب رايانه ،تحريريه نشريات كتاب ماه ،انتشارات ،توزيع و امور مشتركان ،امور استان ها ،روابط عمومي ،اداري ، پشتيباني و مالي

فعالیت های خانه کتاب درباره اطلاع رسانی کتاب های منتشر شده در کشور :

در حال حاضر يك نسخه از كتاب هاي منتشر شده در كشور ،براي خانه كتاب ارسال مي شود و پس از تهيه اطلاعات مربوط به اين كتاب ها وارد شبكه اطلاع رساني خانه كتاب (شبكه كتاب رايانه )شده و از شيوه هاي زير در دست علاقمندان قرار مي گيرد:
1- اينترنت

2- لوح فشرده كتيبه
3- نشريات نقد و بررسي و اطلاع رساني كتاب(كتاب ماه و كتاب هفته)
4- مراكز تازه هاي كتاب
5- كتاب كارنامه نشر

اهمیت اطلاع رسانی کتاب های منتشر شده در کشور توسط خانه کتاب :

معيار قضاوت و اطلاع رساني در سطح جهان درباره وضعيت نشر كتاب در ايـران ،آمـارهاي خانه كتـاب اسـت و اين مؤسسـه در حال حاضـر تنها توليد كننده اطلاعات به روز كتاب هاي منتشـر شده در كشور به شمار مي آيد.هم اكنون نـهاد ها و سـازمان هاي دولتي نظيـر: وزارت فرهنـگ و ارشاد اسلامي ،وزارت امور اقتـصادي و دارايي ،سازمـان مديريـت و برنامه ريزي كشور ،مـركز آمار ايران و ... كه به برنامه ريزي و نظارت بر امـور مختلف مربوط به نشـر كتاب در كشور مي پـردازند ،براي سياستـگذاري ،بـرنامه ريزي ،اجرا و نـظارت امـور مختـلف نشر به آمارهاي خانه كتاب، بسنده مي كند. همچنيـن سـازمان عـلمي ،فـرهنگي ، آموزشـي ملل متحد (يونسكـو)هـم از آمـارهاي خـانه كتـاب ،به عنـوان آمار رسـمي نشر كتاب در جمهوري اسلامي ايـران ،براي درج در شـبكه هاي اطلاع رسـانـي خود و گزارش جهاني فرهنـگ استفاده مي كند.

سایر فعالیت های خانه کتاب :

1- نمايندگي سازمان جهاني شابك(ISBN)در ايران
2- مراكز تازه هاي كتاب در تمامي استان هاي كشور
3- انتشار كتاب با موضوع هاي فرهنگ ،نشر ،اطلاع رساني ،حق مؤلف
4- برگزاري نمايشگاه اطلاع رساني و فرهنگ
5-  برگزاري گردهمايي و سخنراني هاي فرهنگي با موضوع نقد و بررسي كتاب هاي منتشر شده در كشور و بررسي ديدگاه هاي نويسندگان و متفكران
6- برگزاري دوره هاي آموزشي اطلاع رساني نشر

علاقه مندان می توانند جهت کسب اطلاعات بیشتر به آدرس اینترنتی www.ketab.ir  مراجعه نمایند

بدون ترديد، انجمن كتابداري و اطلاع‌رساني ايران، همچون ساير انجمن‌هاي علمي و حرفه‌اي در پاسخ به نيازهاي اعضاي اين حرفه، يعني كتابداران و اطلاع‌رسانان شاغل در انواع كتابخانه‌ها و مراكز اطلاع‌رساني، دانشجويان اين رشته و نيز اعضاي هيات علمي تاسيس شده است. به همين دليل، اين انجمن هدف‌هاي متنوع و در عين حال كلاني را براي فعاليت‌هاي خود در نظر گرفته است. اين هدف‌ها كه بر اساس مباني نظري حرفه كتابداري و اطلاع‌رساني شكل گرفته مسير حركت، برنامه‌ريزي و فعاليت‌هاي كميته‌ها و گروه‌هاي مختلف انجمن را تعيين مي‌كند.  به طور كلي، هدف عمده انجمن ارتقاء جايگاه حرفه كتابداري و اطلاع‌رساني در جامعه و فراهم ساختن بستر مناسب براي رشد علمي و حرفه‌اي كتابداران و اطلاع‌رسانان و دست اندركاران اين رشته در سطح كشور مي‌باشد. ساير هدف‌هاي كلان انجمن به شرح زير است:

• فراهم ساختن بستر مناسب براي ارتقاء سطح معرفت جامعه كتابداري و اطلاع‌رساني از مسائل اساس اين حرفه در سطح ملي و جهاني
• ترويج مباني نظري علم كتابداري و اطلاع‌رساني به منظور ايجاد زير بناي مناسب براي فعاليت‌هاي آموزشي و حرفه‌ای
• فراهم ساختن امكانات و فضاي مناسب براي ايجاد ارتباط نزديکتر و فراگيرتر ميان همه دست اندركاران حرفه كتابداري و اطلاع‌رساني (كتابداران شاغل، اعضاي هيات علمي و دانشجويان)
• تلاش براي ايجاد انسجام حرفه‌اي در سطح كشور
• تلاش براي فراگير ساختن روحيه مشاركت فكري و عملي اعضاي حرفه در فعاليت‌هاي حرفه‌اي و اجتماعي
• کمك به فرايند اجتماعي كردن حرفه به منظور برقراري ارتباط عيني‌تر و عميق‌تر با جامعه و درك بهتر از نيازهاي جامعه
• کمک به بازنگري در كاركردهاي كتابخانه‌ها و مراكز اطلاع‌رساني به منظور همخوان كردن فرايند امور با شرايط جدید
• تلاش براي بقاي موثر حرفه و تقويت جايگاه آن در شرايط متحول ناشي از گسترش فناوري‌هاي جديد

بديهي است تحقق هدف‌هاي فوق مستلزم شناسايي راه‌ها و ابزارهاي مناسب مي‌باشد. وظيفه اصلي اعضاي انجمن و هيات مديره آن كمك به تحقق اين هدف‌ها از طريق فراهم ساختن فضاي مناسب براي فعاليت جمعي است. (این مطلب ادامه دارد)